I. Komplikasyonlar
Elmelund tarafından yapılan 45 yıllık bir takip çalışması, omurilik yaralanmasından sonra böbrek yetmezliğinin, yaralanmadan sonra herhangi bir zamanda ortaya çıkabileceğini buldu. Buna karşılık, aralıklı kateterizasyon uzun vadeli komplikasyonları en aza indirir. Uzun süreli kendi kendine aralıklı kateterizasyon (SIC) uygulanan hastalar üretra, skrotum ve mesane ile ilgili ağrı ve komplikasyonlarla karşılaşabilirler. Üretral komplikasyonlar arasında kateterle ilişkili idrar yolu enfeksiyonları, üretral darlık ve üretral delik darlığı yer alır; skrotal komplikasyonlar arasında epididimit yer alır; mesane komplikasyonları arasında mesane kanaması, mesane perforasyonu ve mesane taşları bulunur.
1. Ağrı
Aralıklı kateterizasyonun başlangıç aşamasında gerginlik ve anksiyeteye bağlı olabilen ağrı sıklıkla yaşanır. Kateterin takılması veya çıkarılması işlemi de muhtemelen mesane spazmı veya idrar yolu enfeksiyonu nedeniyle rahatsızlığa neden olabilir. Yeterli kateter yağlaması ve doğru üretral konumlandırma hastanın ağrısını azaltabilir. Zaman geçtikçe ve ağrı eşiği arttıkça kateter takılmasından kaynaklanan ağrı yavaş yavaş azalabilir.
2. Üretral Komplikasyonlar
2.1 İdrar yolu enfeksiyonu (İYE), aralıklı kateterizasyon uygulanan hastalarda en sık görülen komplikasyondur. Sık kateterizasyon, üretral mukozaya kolayca zarar verebilir ve daha sonra enfeksiyona yol açabilir. Yetersiz aralıklı kateterizasyon sıklığı, idrar retansiyonuna yol açan idrar retansiyonu ve normal metabolik iletimin bozulması nedeniyle mesane duvarı kan dolaşımının bozulması, ayrıca mesane duvarının normal bağışıklık mekanizmasının bozulması enfeksiyon riskini artırır; Kateterin yerleştirme sırasında yetersiz yerleştirilmesi bakterilerin beslenmesini ve yayılmasını teşvik ederek idrar yolu enfeksiyonuna yol açabilir; Woodbury MG'nin araştırması, omurilik yaralanması nedeniyle aralıklı kateterizasyon uygulanan hastalarda idrar yolu enfeksiyonu görülme sıklığının kişi başına yılda 2,5 kat olduğunu ve omurilik yaralanması olan hastaların %80'inden fazlasının 5 yıl içinde en az bir idrar yolu enfeksiyonu yaşayacağını öne sürüyor. Woodbury'nin omurilik rehabilitasyon merkezinde yaptığı araştırma, kadınların idrar yolu enfeksiyonlarına daha yatkın olduğunu ve etkileyen faktörlerin kadınların benzersiz anatomik yapısı, boşaltılan ortalama idrar miktarı ve kendiliğinden aralıklı olmayan kateterizasyon ile ilişkili olabileceğini gösteriyor.
2.2 Üretral darlık erkeklere özgü bir komplikasyondur ve görülme sıklığı yaklaşık %5'tir. Oluşma riski zamanla artar ve çoğunlukla aralıklı kateterizasyondan bir yıl sonra ortaya çıkar. Üretral darlık ön kısımda (bulbar üretra) veya arka kısımda (prostatik üretra) meydana gelebilir. Olası nedenler, kateterin az yağlanması veya üretral spazma yol açan uygun olmayan yerleştirme kuvveti olabilir. Bu nedenle, uzun süre kendi kendine aralıklı kateterizasyon uygulayan hastalar veya yardımcı bakıcılar için, kateter yerleştirme tekniklerinde uzmanlaşmak, standart bir kateter yerleştirme sürecini takip etmek ve kateterin tamamen yağlanması, üretral darlık oluşumunu etkili bir şekilde azaltabilir. Aralıklı kateterizasyon, idrar yolu enfeksiyonlarını etkili bir şekilde azaltabilir ve hastaların yaşam kalitesini iyileştirebilir, ancak Greenwell tarafından 126 hasta üzerinde yapılan retrospektif bir çalışma, aralıklı kateterizasyonun, kalıcı kateterizasyonla karşılaştırıldığında üretral darlık insidansını azaltmadığını buldu.
2.3 Üretral delik darlığı, bu komplikasyon son derece nadirdir. Omurilik yaralanmalı bir hasta, 12 yıllık kendi kendine aralıklı kateterizasyon sırasında bu komplikasyonu yaşadı.
3. Skrotal Komplikasyonlar
Epididimit, skrotal bölgede ani ağrı, epididimde şişlik, belirgin hassasiyet ile karakterizedir ve buna ateş, epididimde sertleşme vb. eşlik edebilir. Omurilik yaralanmalı hastalarda perineal kasların kasılması ve mesane boynunun kapanması gibi bir dizi süreçteki fonksiyon bozuklukları nedeniyle meni dışarı atılamaz ve en sık görülen genital enfeksiyon olan epididim enfeksiyonuna yol açar. Aralıklı kateterizasyon sırasında görülme oranı kısa sürede (bir yıl içinde) %3 - %12 iken, uzun dönemde (bir yıldan fazla) süreçte bu oran %40'ın üzerindedir.
4. Mesaneyle İlgili Komplikasyonlar
4.1 Hematüri sıklıkla aralıklı kateterizasyonun erken aşamasında ortaya çıkar ve üretral tüp kaplamasının yetersiz yağlanması veya beceriksiz yerleştirme tekniği ile ilişkili olabilir. Hastaların %30'unda uzun süreli hematüri görülür. Yeni başlayan hematüri, idrar yolu enfeksiyonu veya üretral darlığın varlığına işaret edebilir. Stensballe J'nin çalışmasında hidrofilik kaplı kateterlerin hastalarda hematüri riskini etkili bir şekilde azaltabileceği öne sürüldü.
4.2 Mesane perforasyonu son derece nadirdir ve çoğunlukla genişlemiş mesanenin anastomoz bölgesinde meydana gelir.
4.3 Mesane taşları. Uzun süreli aralıklı kateterizasyon ile mesane taşı riski artar. Patogenez mesane taşlarının merkezi görevi gören kasık kıllarının girişi ile ilişkili olabilir. Bartel'in omurilik yaralanması ve mesane taşı oluşumu olan 2825 hasta üzerinde yaptığı retrospektif çalışma, farklı mesane yönetimi yöntemlerinin mesane taşı oluşumunda önemli farklılıklara sahip olduğunu buldu. Mesane fistülü ameliyatından sonra mesane taşı görülme sıklığı %11 idi; bu oran, kalıcı kateterizasyon ile %5,6 olan mesane taşı insidansından ve aralıklı kateterizasyon ile %2 olan mesane taşı insidansından önemli ölçüde daha yüksekti.
II. Önleyici Tedbirler
1. En önemli önleyici tedbirler şunları içerir: Sağlık personelinin yeterli eğitiminin sağlanması, hasta uyumunun arttırılması, el hijyeninin sıkı bir şekilde kontrol edilmesi ve uygun türde ve malzemede idrar sondası kullanılması.
2. Cardenas'ın araştırması, iyi eğitimli hastaların aralıklı kateterizasyon konusunda daha iyi ustalaşabileceğini ve kullanım kılavuzunun gerekliliklerine uygun olarak zamanında kateterizasyon gerçekleştirebileceğini göstermektedir. Sağlık personeli, hastalar ve aileleri her zaman el hijyenini sağlama bilincine sahip olmalıdır. Kateterizasyon işlemini gerçekleştirmeden önce ellerini 5 dakikadan fazla su veya sabunla iyice yıkamaları gerekir.
3. Yeterli yağlama özelliğine sahip ve uygun uzunlukta kateterlerin seçilmesi gerekmektedir. Kuru yüzeyli kateterler üretral mukozaya zarar vererek bakteriyel kontaminasyona neden olabilir. Tek kullanımlık steril kateterlerin kullanılması en iyisidir. Mesane dolumu fazla olan hastalarda, mesane mukozasında konjesyona ve hematüriye neden olan karın basıncındaki ani düşüşü önlemek için idrara çıkma yavaş olmalıdır.
4. Kızılcık suyunun idrar yolu ve mesanedeki bakterilerin büyümesini ve çoğalmasını etkili bir şekilde engellediği, patojenlerin idrar yolundaki epitel hücrelerine yapışmasını önlediği, Helicobacter pylori enfeksiyonunu kontrol ettiği kanıtlanmıştır; aynı zamanda mesane duvarının bütünlüğünün korunmasına ve üretranın normal pH değerinin korunmasına da yardımcı olabilir. Randomize, çift kör, plasebo kontrollü bir çalışma, omurilik yaralanması ve nörojenik mesanesi olan ve altı ay boyunca sürekli olarak kızılcık tabletleri alan 57 hastanın idrar yolu enfeksiyonlarını etkili bir şekilde önleyebileceğini öne sürüyor. Kızılcıkların uygun tüketimi bağışıklık etkisini artırabilir ve idrar yolu enfeksiyonlarını önleyebilir.
Bu makalenin içeriği internetten alınmıştır. Yazar bununla ilgili hiçbir sorumluluk kabul etmez. İzinsiz kopyalanması kesinlikle yasaktır.
